Kombucha brouwerijen schieten wereldwijd als paddestoelen uit de grond. Want pure en onbewerkte drankjes zijn in. De fris-zure gefermenteerde thee met een licht bubbeltje in allerlei smaakvarianten is hot. Wellicht heb je wel eens een flesje gekocht van Cultcha Kombucha, Mister Kombucha of Aard´g. Je betaalt er de hoofdprijs voor, maar waarom zou je? Kombucha maak je namelijk heel gemakkelijk en veel goedkoper zelf. Je hoeft er helemaal geen workshop voor te volgen. Alles wat je nodig hebt om kombucha thuis te maken lees je in dit blog.


Gefermenteerde thee

Kombucha of Komboecha is een gefermenteerde drank op basis van een zwarte of groene thee. Je hebt een SCOBY (lees hieronder)en een beetje zuur nodig om van zoete thee kombucha te maken. En veel geduld, want fermenteren kost tijd. Maar dat moet nu geen probleem zijn ;). De melkzuurbacteriën en gisten werken in een symbiose samen. Ze zetten de suiker en de thee om in een fris zuur drankje met een beetje koolzuur en een heel klein beetje alcohol (minder dan 0,5%).

In het Verre Oosten wordt al eeuwenlang gefermenteerde thee gedronken ter bevordering van kracht en gezondheid. Het heeft er zelfs de bijnaam ‘onsterfelijkheidsthee’. Groene gefermenteerde thee bevat veel antioxidanten en de zuurgraad en de probiotica bacteriën dragen bij aan een gezonde darmflora. Kombucha is heel goed voor je immuun systeem dus. Wil je meer weten over de gezondheidsvoordelen van gefermenteerde thee, lees dan deze blogpost op deze Engelse site.


Fris zuur met een bubbeltje

In de jaren ’60 en ’70 werd kombucha in Amerika enorm populair binnen de hippiecultuur. Het natuurlijke gezonde drankje was in trek als tegenhanger van de grote, commerciële frisdrankmerken. Kombucha past helemaal in de trend van puur en onbewerkt eten en drinken.

Zelf drink ik bijna nooit frisdrank, vanwege de suikers. Maar de suiker in deze gefermenteerde zoete thee is door de fermentatie omgezet in nog meer bacteriën en gisten, zuur, gas en alcohol. Je kan een beetje spelen met hoe zoet of zuur je het wilt hebben. Hoe langer je het laat fermenteren, hoe meer suikers er worden omgezet in zuur. Na twee weken heb je een heel erg lekker fris zuur en dorstlessend drankje gebrouwen. En kun je met een beetje kombucha en de SCOBY weer nieuwe gefermenteerde thee maken.

2 liter Kombucha klaar om te bottelen
een kan Kombucha klaar om te bottelen, met SCOBY aan de oppervlakte en die bruine slierten dat is gist 😉


SCOBY

Een beetje eng ding is het in het begin wel. Een taaie, geleiachtige bleke platte schijf aan de oppervlakte van je thee. SCOBY is de Engelse afkorting van Symbiotic Culture Of Bacteria and Yeast. Deze symbiotische bacterie- en gist cultuur ziet er huidkleurig uit. Het heeft wat weg van een paddenstoel. De zwam drijft bovenop je zoete thee en groeit tijdens de fermentatie. Het neemt de vorm aan van je pot en zal steeds een beetje dikker worden. Soms ontstaat er een tweede schijf bovenop de eerste. Door hem te splijten hou je ´m een beetje in toom. Het deel wat je overhoudt kun je weggeven aan iemand die ook van fermenteren houdt.

Je hebt dus echt een SCOBY nodig om kombucha te kunnen maken. Online kun je die bijvoorbeeld hier kopen, een pakket met allemaal biologische ingrediënten.

Woon je bij mij in de buurt en wil je ook kombucha maken? Stuur me dan een persoonlijk bericht, dan kun je een stukje scoby bij mij komen ophalen.

Ingrediënten kombucha
Ingrediënten kombucha met rechtsvoor een halve SCOBY


Kombucha maken, 2,5 liter gefermenteerde thee

Ingrediënten:

  • 2 liter water
  • 10 gram groene of zwarte thee (6 zakjes)
  • 200 gram biologische (riet-)suiker
  • 50 ml kombucha (of appelazijn)
  • 1 kombucha-zwam

Verder:

  • 1 grote, glazen pot met een inhoud van 2,5 – 3 liter
  • kaasdoek (of een theedoek)
  • elastiekje
  • plastic trechter
  • kleine zeef ter grootte van de trechter
  • 2 glazen flessen van 1 liter met beugeldop
Thee zetten voor Kombucha
Thee zetten voor Kombucha

Bereidingswijze

Allereerst zorg je voor schoon en steriel keukengerei. Zo voorkom je schimmels en andere ongemakken. Nu kun je thee gaan maken. Kook 500 milliliter water en zet thee met de 6 zakjes of 10 gram losse thee. Laat de thee 15 minuten trekken. Verwijder de theezakjes/losse thee en los de suiker op in het theewater door flink te roeren. Wanneer de suiker is opgelost schenk je de warme thee in de grote pot van 3 liter. Schenk nu de anderhalve liter koud water erbij en roer goed door. Controleer de temperatuur van de thee. Het mag niet warmer zijn dan 40 graden Celsius, anders gaat de SCOBY dood. Dus wanneer het water handwarm aanvoelt is het goed.

Schenk vervolgens 50 milliliter kombucha (of appelazijn) bij de zoete thee in de pot. Daarna leg je de SCOBY voorzichtig in de pot. Vanwege de delicate symbiose liever niet met je vingers, maar zo uit het zakje laten glijden of met een niet metalen lepel of schep. Vervolgens is het belangrijk dat de kombucha kan ademen, maar ook dat er geen fruitvliegjes in je gefermenteerde thee komen. Die zijn er dol op! Dus leg gauw een kaasdoek of theedoek op de pot en zet vast met een elastiekje.

Zet de pot op een donkere plaats weg, bij kamertemperatuur of ietsje warmer mag ook. De eerste pot van ons stond in de slaapkamer, maar dat kan ik je niet aanraden. De zure lucht is niet echt bevorderlijk voor de avonturen in de slaapkamer ;). Nu staat ie in de logeerkamer te ademen, daar is voorlopig toch niemand te bekennen.


Fermenteren

Je laat de kombucha ergens tussen de één en twee weken fermenteren. Drie weken kan ook, als je net als ik van lekker zuur houdt. Dat kun je zelf testen door te proeven. Na een dag of zeven wordt de SCOBY dikker en/of vormt zich een nieuwe SCOBY aan de oppervlakte van de drank. Steek een rietje of een theelepeltje onder de SCOBY en neem een klein slokje. Smaakt het nog te zoet, dan laat je de gefermenteerde thee nog een paar dagen langer fermenteren. Voor mij is de kombucha na 3 weken precies zuur genoeg J.

Oja, er kunnen bruingrijze of witte slierten in de gefermenteerde thee ontstaan. Dat is geen probleem. Het is enkel gist en een natuurlijk bijproduct. Wanneer je kombucha gebotteld is kan het ook in de fles ontstaan. Als je dat niet fijn vind in je glas kun je het bij het inschenken zeven.

Als er iets harigs bovenop drijft is het schimmel, dan moet je opnieuw beginnen. Heel soms kan er ook kahm gist ontstaan. Dat is een onschadelijke gist die als een mat dun witgrijzig laagje begint en gekke patronen begint te vormen wanneer het zich verder ontwikkelt. Maar als ik iets wit en harigs tegen kom, dan begin ik gewoon opnieuw, brrr.


Bottelen

Schep met een niet metalen lepel zowel de nieuwe als de oude SCOBY uit de drank. Leg ze vervolgens in een glazen kommetje en giet een beetje kombucha eroverheen tot dat ze bedekt zijn. Dek af met een bord of deksel tegen de fruitvliegjes op het aanrecht. Wanneer je niet direct een nieuwe batch kombucha gaat maken, dan bewaar je de SCOBY in de koelkast voor een volgende keer.

Zet een beugel fles in de wasbak en hou met één hand de trechter en daarboven de zeef vast. Dat is best even een gedoetje, tenzij je grote handen hebt. Schenk met je andere hand de gefermenteerde thee uit de pot in de beugelfles. Vul zo beide flessen en klik de beugel goed dicht zet tot gebruik in de koelkast.


Wil je je Kombucha een smaakje geven?

Dat is heel eenvoudig! Zelf gebruik ik kombucha vaak als limonade. Ik doe wat kombucha in een glas, voeg er een beetje biologische vruchtensap aan toe en eventueel nog een beetje bronwater. Denk aan lekkere combinaties als druivensap, mangosap of sinaasappelsap. Een schijfje gember in je glas geeft ook weer een lekkere kick.

Ook kun je fruitsap mee laten fermenteren met de reeds gefermenteerde thee. Voeg een laagje vers fruitsap (100% fruit, niet uit concentraat) toe aan de lege glazen flessen voor je deze vult met de reeds gefermenteerde kombucha. Laat deze flessen nog een aantal dagen op een donkere plaats staan; na een dag of 4-5 zijn ook de fruitsuikers gefermenteerd en is er wat meer koolzuurgas ontstaan; zo maak je je eigen gezonde priklimonade. Let er dan wel op dat je deze flessen elke dag even een keer open draait. Zo kan het extra gas ontsnappen en komt er niet teveel druk op te staan! (het laatste wat je wil is een ontplofte fles Kombucha…). Bron: eetpaleo.nl.

Kombucha ingrediënten klaar om te beginnen
Kombucha maken met Kombucha en nieuwe thee.


Nog een keer kombucha maken?

Met je bewaarde SCOBY kun je op dezelfde manier een nieuwe hoeveelheid kombucha maken! De extra zwam kun je bewaren in een andere pot met een laagje kombucha of weggeven aan iemand anders. Een zwam op reserve houden is wel een goed idee. Dan kun je heel gemakkelijk weer een nieuwe batch heerlijke gefermenteerde thee maken.

Tip Trucs (bron: eetpaleo.nl)

  • Gebruik alléén glazen flessen om de Kombucha in te maken/bewaren. Kombucha heeft ontgiftende eigenschappen welke ook inwerken op plastic; door het in een plastic fles te doen kan je drankje afvalstoffen van de plastic fles bevatten en dat is niet zo gezond.
  • Zorg dat de kombucha-zwam en/of drank niet in contact komt met metaal. Dit is schadelijk voor de micro-organismen waardoor ze dood kunnen gaan.
  • Gebruik altijd echte thee en echte suiker: de Kombucha-zwam heeft dit nodig om van te leven en uiteindelijk dit drankje te produceren. Honing, zoetstoffen en/of kruidenthee zijn hierbij niet geschikt!
  • Drink niet teveel Kombucha in één keer, laat je lichaam er aan wennen. De drank bevat bacteriën en gisten waar jouw lichaam/darmen op kunnen reageren, dit is voor iedereen anders. Het kan een opgeblazen gevoel en/of winderigheid veroorzaken. Dat kan geen kwaad, maar kan natuurlijk wel onprettig zijn.
  • De grote glazen Kombucha-kelk, lege flessen, kaasdoek en trechter met zeef kan je bestellen bij Brouwmarkt.nl
  • Ben jij ook enthousiast over kombucha of een andere gefermenteerde drank? Ik hoor graag wat je ervan vindt.

    En dan nu, aan de slag!